- Belung Magazine
Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία περιήγησης. Χρησιμοποιώντας αυτόν τον ιστότοπο, συμφωνείτε με τη χρήση τους Εντάξει, το έχω Όχι, Δώστε μου περισσότερες πληροφορίες

View other editions

Η διάγνωση της Ιδιοπαθούς Πνευμονικής Ίνωσης: Πώς μπορεί να επισπευσθεί;

Πόσο γρήγορα τίθεται η σωστή διάγνωση σε έναν ασθενή που πάσχει από Ιδιοπαθή Πνευμονική Ίνωση (IPF); Το ερώτημα αυτό είναι σημαντικό, επειδή η καθυστερημένη πρόσβαση σε εξειδικευμένη φροντίδα συσχετίζεται με υψηλότερη θνησιμότητα στην IPF. Δυστυχώς, τα συχνότερα συμπτώματα της IPF συσχετίζονται και με μεγάλο εύρος άλλων νοσημάτων. Το γεγονός αυτό περιπλέκει την έγκαιρη διάγνωση της IPF, με αποτέλεσμα οι ασθενείς να χάνουν πολύτιμο χρόνο από τη θεραπεία τους.

Δύσπνοια

Αν αναζητήσετε στο Google τον όρο «δυσκολία στην αναπνοή» (ή τον ιατρικό όρο «δύσπνοια»), ένα από τα πρώτα αποτελέσματα που θα εμφανιστούν αφορά την καρδιακή προσβολή. Αυτό είναι κατανοητό: η δύσπνοια μπορεί όντως να αποτελεί σύμπτωμα κάποιας καρδιακής πάθησης. Όμως, μπορεί επίσης να είναι σύμπτωμα πνευμονίας, άσθματος, ΧΑΠ ή, τέλος, μιας διάμεσης πνευμονοπάθειας (ΔΠ) όπως είναι η IPF. Το γεγονός ότι ένα από τα πιο συχνά συμπτώματα της IPF μπορεί να χαρακτηρίζει και πολλά άλλα νοσήματα μπορεί να καθυστερήσει τη σωστή διάγνωση και θα μπορούσε ίσως να οδηγήσει στην έναρξη μη αποτελεσματικών παρεμβάσεων και στην απώλεια πολύτιμου χρόνου θεραπείας. «Δεν είναι παράξενο που οι ιατροί σκέφτονται πρώτα κάποιο καρδιακό σύμβαμα όταν αναζητούν τα πιθανά αίτια της δύσπνοιας», αναφέρει ο Ολλανδός πνευμονολόγος Marc van Lanen. «Οι διάμεσες πνευμονοπάθειες είναι σπάνιες. Όταν ένας ιατρός βλέπει έναν ηλικιωμένο ασθενή με δύσπνοια, πιθανότατα θα ακροασθεί τους πνεύμονές του. Όταν ακούσει αμφίπλευρους τρίζοντες ήχους στους πνεύμονες, το πρώτο που θα σκεφτεί είναι καρδιακή ανεπάρκεια». Στην καρδιακή ανεπάρκεια, το υγρό στους πνεύμονες μπορεί να παράγει έναν ήχο παρόμοιο με τους τρίζοντες ήχους που ακούμε στους πνεύμονες των ασθενών με IPF. Σύμφωνα με τον van Lanen, η αρχική σκέψη για καρδιακή ανεπάρκεια είναι αιτιολογημένη, επειδή η καρδιακή ανεπάρκεια είναι πολύ συχνότερη από την πνευμονική ίνωση. «Συχνά ο ιατρός ζητά να γίνει ακτινογραφία, η οποία μερικές φορές αναδεικνύει ανωμαλίες στο κάτω μέρος των πνευμόνων. Όμως, αυτές οι ανωμαλίες μπορούν να είναι παρόμοιες με τις ανωμαλίες που βλέπουμε στις ακτινογραφίες ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια». Πέραν αυτού, πολλοί καπνιστές που δεν πάσχουν από ΔΠ εμφανίζουν παρόμοιες ανωμαλίες στους πνεύμονές τους. «Συχνά είναι σχεδόν αδύνατο να διακρίνουμε την μη ειδική ίνωση που παρατηρείται σε άτομα που καπνίζουν πολύ από τη ΔΠ, με βάση μια ακτινογραφία των πνευμόνων. Έτσι, αυτά τα μη φυσιολογικά ευρήματα των ακτινογραφιών συχνά παραβλέπονται».

x-ray-belungmagazine Ακτινογραφία θώρακος

«Είναι πολύ δύσκολο να ανιχνεύσεις σε μια ακτινογραφία θώρακος βλάβες που σχετίζονται με την IPF» (Προέλευση: Wikimedia Commons)

Ήχοι τύπου βέλκρο

AuscultatieΤι συμβαίνει όμως με τους ήχους τύπου βέλκρο; Μήπως οι συγκεκριμένοι τρίζοντες των πνευμόνων αποτελούν το κλειδί για την έγκαιρη διάγνωση της IPF; «Είναι αλήθεια ότι οι τρίζοντες ήχοι στην IPF είναι συνήθως πιο «λεπτοί» από εκείνους στην καρδιακή ανεπάρκεια», λέει ο van Lanen. «Στην καρδιακή ανεπάρκεια, οι τρίζοντες είναι ελαφρώς πιο τραχείς. Αλλά χρειάζεται εξαιρετικά εκπαιδευμένο αυτί για να ακούσει κάποιος τη διαφορά ανάμεσα στα δύο είδη ήχων». Ο van Lanen εξηγεί ότι, ως πνευμονολόγος, συχνά βλέπει τους ασθενείς με πνευμονική ίνωση μόνο αφού έχει προηγηθεί πλήρης έλεγχος από καρδιολόγο. «Όταν ο καρδιολόγος δεν βρει τίποτε και οι τρίζοντες συνεχίζονται, το μυαλό του πηγαίνει σε κάποια μορφή πνευμονικής ίνωσης».

Χρειάζεται μεγάλη εμπειρία στην ακρόαση των πνευμόνων για να διακρίνεις τους τρίζοντες της IPF από τους τρίζοντες της καρδιακής ανεπάρκειας ( Προέλευση: Wikimedia Commons)

Στη συνέχεια ο ασθενής παραπέμπεται σε πνευμονολόγο, αλλά ακόμη κι αυτός μπορεί να μη διαγνώσει αμέσως την IPF. «Ο πνευμονολόγος συχνά υποβάλλει τον ασθενή σε δοκιμασίες πνευμονικής λειτουργίας. Όταν υπάρχει εμφανής διαταραχή διάχυσης και ο ασθενής είναι μανιώδης καπνιστής, η σκέψη του πνευμονολόγου πηγαίνει πρώτα στο εμφύσημα. Αυτοί οι ασθενείς μπορεί επίσης να έχουν ήπια ΧΑΠ και να λάβουν θεραπεία για κάποιο διάστημα. Αυτό δεν τους βλάπτει, αλλά ούτε και τους ωφελεί». Τέλος, αν ο ασθενής συνεχίζει να χειροτερεύει χωρίς να έχει αποσαφηνιστεί από τι ακριβώς πάσχει, γίνεται μια αξονική τομογραφία και διαπιστώνεται η διάμεση πνευμονοπάθεια.

Επιζήμια καθυστέρηση

Πάντως, ακόμη κι αν γίνει αξονική τομογραφία, η διαγνωστική διαδικασία για την IPF παραμένει πολύπλοκη. Σύμφωνα με τον van Lanen, κατά τα πρώιμα στάδια της IPF η αξονική τομογραφία δεν δείχνει απαραίτητα πολλές ειδικές ανωμαλίες και η διάκριση από τις άλλες μορφές ΔΠ μπορεί να είναι δύσκολη. Μόνο μετά από αξονική τομογραφία υψηλής ευκρίνειας (HRCT) και αξιολόγησή της από διεπιστημονική ομάδα μπορεί να τεθεί οριστικά η διάγνωση της IPF. «Διαγιγνώσκουμε την IPF αποκλειστικά με ακτινολογική απεικόνιση και αποκλεισμό άλλων πιθανών αιτίων», λέει ο van Lanen. «Η τελική διάγνωση γίνεται από ομάδα ειδικών (αποτελούμενη από παθολογοανατόμους, ακτινολόγους, πνευμονολόγους). Βιοψία λαμβάνεται μόνο όταν το αποτέλεσμα της ακτινολογικής διερεύνησης είναι αμφίβολο».

ctscan-belungmagazine « Ακόμα και με τη χρήση της αξονικής τομογραφίας, η διαγνωστική προσέγγιση της IPF παραμένει πολύπλοκη» (Source: Wikimedia Commons)

Όταν τίθεται η τελική διάγνωση, δεν αποκλείεται να έχουν περάσει δύο χρόνια, ή και περισσότερο, από την έναρξη των συμπτωμάτων

«Αυτό μπορεί να έχει δυσάρεστες συνέπειες», παρατηρεί ο van Lanen. «Επειδή η IPF εξελίσσεται αργά, συχνά υπάρχει επίσης καθυστέρηση ανάμεσα στην πρώτη εκδήλωση των συμπτωμάτων και την πρώτη επίσκεψη του ασθενούς σε ιατρό» Σύμφωνα με τον van Lanen, η καθυστέρηση της διάγνωσης είναι ιδιαίτερα επιζήμια.«Άλλες ΔΠ μπορεί να μην είναι εξίσου επιβλαβείς και ο χρόνος που χάνεται στη διαγνωστική τους διαδικασία μπορεί να μετράει λιγότερο. Όμως στην IPF, η επιδείνωση της πνευμονικής λειτουργίας συντελείται σχετικά γρήγορα. Οι εγκεκριμένες θεραπείες μπορούν να επιβραδύνουν αυτή την επιδείνωση, αλλά όχι να αναστρέψουν το φαινόμενο». Όσο νωρίτερα χορηγηθούν, τόσο νωρίτερα επιβραδύνεται η επιδείνωση της πνευμονικής λειτουργίας. «Εξαιτίας της καθυστέρησης στη διάγνωση, μπορεί να χαθούν δύο μήνες που διαφορετικά ο ασθενής θα τους περνούσε με καλύτερη ποιότητα ζωής», εξηγεί ο van Lanen. «Αν η IPF διαγνωστεί νωρίς, όταν η δυσλειτουργία των πνευμόνων είναι σχετικά ήπια, προσφέρουμε στους ασθενείς μεγαλύτερο χρονικό διάστημα με σχετικά καλή ποιότητα ζωής. Ωστόσο, πρέπει επίσης να καταστεί σαφές ότι σε ορισμένους ασθενείς οι εγκεκριμένες θεραπείες δεν έχουν κανένα θεραπευτικό αποτέλεσμα».

Περισσότερες πληροφορίες

Πώς θα μπορούσε να επιτευχθεί μια ταχύτερη διάγνωση της IPF; Πρόσφατα, Φινλανδοί επιστήμονες ανακοίνωσαν ορισμένα ενδιαφέροντα μέτρα που μπορούν να ληφθούν προκειμένου να συντομευθεί ο χρόνος που μεσολαβεί από την έναρξη των συμπτωμάτων έως την παραπομπή ενός ασθενούς. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι ο χρόνος παραπομπής μπορεί να συντομευτεί με βελτίωση της ποιότητας των παραπεμπτικών και με παροχή πληροφοριών για τις ΔΠ τόσο σε ιατρούς όσο και σε ασθενείς. Ο van Lanen συμφωνεί ότι αυτές είναι ενέργειες που μπορούν να συμβάλουν στη συντόμευση του χρόνου που μεσολαβεί. Και επισημαίνει επίσης μια άλλη επιλογή που υπάρχει: καλύτερη ανάλυση του προφίλ των ασθενών. «Οι ασθενείς με πνευμονική ίνωση είναι συχνότερα άνδρες ηλικίας μεταξύ 55 και 75 ετών, συχνά είναι (πρώην) καπνιστές και μερικές φορές είχαν στο παρελθόν επαγγελματική έκθεση σε βλαβερές ουσίες. Όταν βλέπουμε έναν ασθενή με αυτό το προφίλ, μπορούμε να σκεφτούμε νωρίτερα κάποια ΔΠ».

Ο van Lanen πιστεύει ότι μάλλον δεν θα γίνει ευκολότερη η γρήγορη αναγνώριση όλων των ασθενών με ΔΠ. «Έχουμε να κάνουμε με μια σπάνια πάθηση. Εξάλλου, ο ασθενής μπορεί να είναι μια γυναίκα που δεν εκτέθηκε ποτέ σε βλαβερές ουσίες. Και επειδή η καρδιακή ανεπάρκεια είναι πολύ συχνότερη από τις ΔΠ, οι ιατροί μάλλον θα συνεχίσουν να την σκέφτονται πρώτη. Πιστεύω επίσης ότι οι καρδιολόγοι παραπέμπουν τους ασθενείς σε εμάς με αρκετά μεγάλη ευκολία, αφού οι δικές τους εξετάσεις βγουν αρνητικές. Έτσι, δεν νομίζω ότι μπορεί να κερδηθεί πολύς χρόνος στο ιατρείο του καρδιολόγου. Είναι όμως βέβαιο ότι η καλύτερη ευαισθητοποίηση για τις ΔΠ θα είναι πάντα χρήσιμη, είτε απευθύνεται στο ευρύ κοινό είτε στους επαγγελματίες υγείας».

Βιβλιογραφία:
1) Lamas DJ, Kawut SM, Bagiella E, et al. Delayed access and survival in idiopathic pulmonary fibrosis: a cohort study. Am J Respir Crit Care Med. 2011;184(7):842–847.
2) Minna Purokivi, Ulla Hodgson, Marjukka Myllärniemi, Eija-Riitta Salomaa, Riitta Kaarteenaho (2017): Are physicians in primary health care able to recognize pulmonary fibrosis? ECRJ, 2017 Vol. 4, No. 1, 1290339 DOI: 10.1080/20018525.2017.1290339
 
 

More in this section

Αυτές οι πληροφορίες προορίζονται για γενική πληροφόρηση και ενημέρωση του κοινού και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τη συμβουλή ιατρού ή άλλου αρμοδίου επαγγελματία υγείας
zinccode